Zolang Finnen sauna's bouwen, spreken ze over de sauna in de taal van het welzijn. Toen UNESCO in december 2020 de Finse saunacultuur opnam als immaterieel cultureel erfgoed, gebruikte ze de woorden „lichaam en geest reinigen en een gevoel van innerlijke rust omarmen". Die taal is bewust cultureel en niet klinisch, en wij hebben er op deze pagina's voor gewaakt haar als geneeskunde uit te dossen.
Af en toe verschijnt er echter een stuk onderzoek dat het waard is op eigen voorwaarden te lezen. Een dit voorjaar in het tijdschrift Temperature gepubliceerd artikel is zo'n stuk.
Wat de onderzoekers deden
Een team onder leiding van professor Jari Laukkanen aan de Universiteit van Oost-Finland (University of Eastern Finland), samen met Academy Research Fellow Ilkka Heinonen aan de Universiteit van Turku, voerde een gecontroleerde studie uit bij 51 volwassenen van middelbare leeftijd: 27 vrouwen en 24 mannen, met een gemiddelde leeftijd van 50. Iedere deelnemer zat dertig minuten in een Finse sauna bij 73 °C, met halverwege een korte koude douche. De onderzoekers maten immuuncellen en een breed panel van cytokinen (de chemische signalen waarmee immuuncellen onderling communiceren) vóór, tijdens en na de sessie.
De studie verscheen op 31 maart 2026 in Temperature, het peer-reviewed tijdschrift voor lichaamstemperatuur-fysiologie, en de belangrijkste bevinding is rechttoe rechtaan.
Wat ze vonden
Eén enkele saunasessie stuwde witte bloedcellen de bloedbaan in. Neutrofielen en lymfocyten, de talrijkste immuuncellen in het bloed, stegen tijdens de sessie en keerden binnen ongeveer dertig minuten na afloop terug naar het basisniveau. Een samengenomen groep van monocyten, eosinofielen en basofielen, die de onderzoekers samenvoegden onder de noemer MXD-cellen, bleef wat langer licht verhoogd.
Aan de kant van de chemische signalen was het beeld stiller dan verwacht. Van de zevenendertig gemeten cytokinen veranderden er slechts twee significant na de sessie, en beide gingen omlaag. Een beperkt aantal andere correleerde met hoeveel de lichaamstemperatuur van elke persoon was gestegen, maar de witte-celreactie deed dat niet.
In de woorden van Ilkka Heinonen, geciteerd in het persbericht van de Universiteit van Oost-Finland:
„Dit zou erop kunnen wijzen dat saunabaden extra witte bloedcellen vanuit weefsels in de bloedbaan mobiliseert, waar ze na de sessie weer worden teruggebracht. Deze periodieke afgifte van witte bloedcellen aan de bloedbaan is gunstig, want zodra ze hun opslagplaatsen verlaten, kunnen ze het lichaam beter patrouilleren en op ziekteverwekkers reageren."
Met andere woorden: de sauna lijkt iets te doen wat het immuunsysteem ook al in reactie op lichamelijke inspanning doet: circulerende cellen op patrouille sturen en daarna weer in opslag plaatsen. Het is een mobilisatie-effect, geen chemisch alarm.
Wat de onderzoekers niet beweerden
Hier komt de huisstijl van iHKA tellen. De studie keek naar één saunasessie en de directe effecten ervan, niet naar langetermijngezondheid. De onderzoekers zeggen dat expliciet in het persbericht bij de publicatie: „uit deze studie alleen kunnen geen sluitende conclusies worden getrokken over de ontwikkeling van langetermijneffecten op de gezondheid".
Er is een bredere literatuur die suggereert dat regelmatig Fins saunabaden samenhangt met lagere risico's op meerdere aandoeningen, veelal uit het eerdere werk van professor Laukkanen zelf. Dat is een aparte vraag, die we in één journaalpost niet zullen oplossen. De nieuwe bevinding is smaller en concreter: dertig minuten warmte doet meetbaar iets met de immuuncellen in je bloed, in real time.
Waarom het bij de Finse traditie past
Wat ons stil verheugt aan deze studie, is hoe nauw zij aansluit op de manier waarop Finnen de sauna altijd al gebruiken. Het door de onderzoekers gekozen protocol — dertig minuten bij 73 °C met halverwege een afkoeling — is geen klinische constructie. Het is min of meer een gewone zaterdagavond in Finland. Het cyclische patroon van warmte, afkoeling, warmte is de praktijk die UNESCO erkende, en het is het patroon dat de door de onderzoekers gemeten reactie opleverde.
Wij maken van de sauna geen medisch apparaat. Dat is ze niet. Maar wanneer een zorgvuldige, peer-reviewed studie de echte Finse sauna gebruikt, op een echte Finse temperatuur, met een echte Finse afkoelingspauze, en vaststelt dat het lichaam coherent en meetbaar reageert, is dat het noteren waard. De traditie draagt haar eigen stille bewijs.
Een woord over de bronnen
Dit artikel is gebaseerd op twee verslagen van de studie door News-Medical (9 april en 17 april 2026) en op de oorspronkelijke vermelding in het tijdschrift. Het volledige artikel verscheen in Temperature en is bereikbaar via de DOI-link hieronder.
Bronnen
- Heinonen, I. H. A., Koivula, T., Hollmén, M., Immonen, J., Kunutsor, S. K., Jalkanen, S., & Laukkanen, J. A. (2026). Acute Finnish sauna heat exposure induces stronger immune cell than cytokine responses. Temperature. DOI: 10.1080/23328940.2026.2645467
- Persbericht Universiteit van Oost-Finland, weergegeven in News-Medical, „Sauna bathing boosts white blood cells for better immune defense", 9 april 2026: news-medical.net
- Thomas, L., „A single sauna session boosts immune cells within minutes", News-Medical, 17 april 2026: news-medical.net
- UNESCO-inschrijving van de Finse saunacultuur, december 2020.
Veelgestelde vragen
Wat heeft het nieuwe Finse onderzoek naar sauna en immuunsysteem aangetoond?
Eén enkele Finse saunasessie van 30 minuten bij 73 °C bracht witte bloedcellen, waaronder neutrofielen en lymfocyten, tijdens de sessie in de bloedbaan. De cellen keerden binnen ongeveer dertig minuten na afloop terug naar het basisniveau. De cytokinereactie was onverwacht stil: van de zevenendertig gemeten cytokinen veranderden er slechts twee significant, en beide gingen omlaag.
Hoe was de studie opgezet?
Een team onder leiding van professor Jari Laukkanen aan de Universiteit van Oost-Finland en Academy Research Fellow Ilkka Heinonen aan de Universiteit van Turku rekruteerde 51 volwassenen van middelbare leeftijd (27 vrouwen, 24 mannen, gemiddelde leeftijd 50). Iedere deelnemer zat dertig minuten in een Finse sauna bij 73 °C, met halverwege een korte koude douche. Bloed werd vóór, tijdens en na de sessie afgenomen.
Bewijst dit dat saunabaden de immuniteit op lange termijn versterkt?
Nee. De onderzoekers waren hier expliciet over: de studie keek naar één saunasessie en de onmiddellijke effecten ervan, niet naar langetermijngezondheid. Het persbericht bij de publicatie stelt dat uit deze studie alleen geen sluitende conclusies kunnen worden getrokken over langetermijneffecten op de gezondheid.
Waar is het onderzoek gepubliceerd?
Het artikel verscheen op 31 maart 2026 in Temperature, het peer-reviewed tijdschrift voor lichaamstemperatuur-fysiologie, onder de titel „Acute Finnish sauna heat exposure induces stronger immune cell than cytokine responses".
Waarom is dit relevant voor de Finse saunacultuur?
De studie gebruikte een echt Fins protocol: dertig minuten bij 73 °C met halverwege een afkoeling. Dat is geen klinische constructie, maar min of meer een gewone zaterdagavond in Finland. UNESCO nam de Finse saunacultuur in 2020 op als immaterieel cultureel erfgoed. De resultaten laten zien dat het lichaam coherent en meetbaar reageert op precies het cyclische warm-koud-warmpatroon dat Finnen al eeuwen toepassen.
